เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่า ในหลายๆ องค์กรให้ความสำคัญกับ การสร้างระบบพี่เลี้ยง เพราะระบบพี่เลี้ยงมีประโยชน์หลายประการ

เช่น พี่เลี้ยงมีส่วนช่วยทำให้พนักงานใหม่ปรับตัวเข้ากับองค์กรได้เร็วขึ้น ปฏิบัติตนได้ถูกต้อง มีทัศนคติที่ดีต่อองค์กร เพื่อนร่วมงาน และผู้เกี่ยวข้องได้ดี และที่สำคัญคือ ช่วยสร้างแรงจูงใจในการทำงานให้กับพนักงานใหม่ หรือพนักงานเก่าที่มีการโอนย้ายหน่วยงาน/สถานที่ทำงาน
ดังนั้น เรามาดูแนวทางการกำหนดรูปแบบของพี่เลี้ยงกันค่ะ

  • การเป็นพี่เลี้ยงแบบคู่

  • การเป็นพี่เลี้ยงแบบกลุ่ม


พี่เลี้ยง “แบบคู่” คือ บางองค์กรตั้งชื่อไว้น่ารักๆ ว่า “Buddy” โดยจะจับคู่กันระหว่าง Mentor 1 คน ต่อ Mentee 1 คน หรือ 2 คน หรือเรียกแบบง่ายๆ ภาษาบ้านๆ ว่า “พี่ใครพี่มัน น้องใครน้องมัน” แต่แบบนี้ก็มีข้อจำกัดหลายประการที่ทำให้ระบบพี่เลี้ยงไม่ประสบความสำเร็จ เช่น

  1. จำนวน Mentor มีไม่เพียงพอกับจำนวน Mentee
  2. ข้อจำกัดที่ Mentee หรือน้องใหม่ ได้เรียนรู้ ได้รับคำแนะนำ ได้รับการสอนงานจาก Mentor เพียงคนเดียวนั้น ในบางสถานการณ์ก็ไม่เพียงพอต่อการพัฒนาให้ Mentee ได้เรียนรู้ หรือปรึกษาได้ทันเหตุการณ์ และที่สำคัญ หากมีกรณีที่แนวคิด มุมมองที่แตกต่าง หรือ จริตไม่ตรงกัน ก็จะทำให้เกิดความลำบากใจกันทั้งสองฝ่าย

พี่เลี้ยง : แบบกลุ่ม บางองค์กรตั้งชื่อไว้น่ารักๆ ว่า “Mentor Pool” คือ ระบบพี่เลี้ยงที่กำหนดให้พี่เลี้ยงมีบทบาทแบบผู้นำการเรียนรู้ (Learning Leader) โดยกลุ่ม Mentor จะกำหนดประเด็นการให้คำแนะนำ ช่วยเหลือ สอนงาน นอกจาก พี่เลี้ยงจะแบ่งปันความรู้แก่น้องๆ เป็นกลุ่มแล้ว วิธีการนี้ยังเสริมทักษะการทำงานเป็นทีม (Team Spirit) ให้ภายในกลุ่มของ Mentor ที่มารวมตัวกันด้วย เพราะการแลกเปลี่ยนข้อมูล เนื้อหาความรู้ การเตรียมการสอนร่วมกันผ่านการสรุปประเด็นต่างๆ เพื่อวางแผนที่จะนำไปถ่ายทอดให้แก่ Mentee อย่างเป็นระบบ ซึ่งกลุ่มของ Mentor ที่มารวมตัวกัน ก็จะกลายเป็นกลุ่มแห่งการเรียนรู้ (Learning Group)


หลากหลายองค์กรที่เน้น Modern Mentor System ด้วยแนวทางการสร้าง “พี่เลี้ยงแบบกลุ่ม (Mentor Pool)” นี้ ทำให้หวนนึกถึงทฤษฏีแนวทางการสร้าง “องค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) ของ Peter Senge” ที่เคยระบุไว้ว่า “Learning Team” บ่งบอกถึงความสามารถของทีมที่เกิดกระบวนการเรียนรู้อย่างแท้จริง ผลลัพธ์ที่ได้ไม่เพียงก่อให้เกิดผลงานที่ดีขึ้นเท่านั้น แต่สมาชิกแต่ละคนก็จะเรียนรู้เติบโต มีพัฒนาการที่เจริญก้าวหน้าเร็วขึ้น ซึ่งเกิดเป็นกลุ่มแห่งการเรียนรู้โดยธรรมชาติจากการอยู่ร่วมกัน มีการแบ่งปันความรู้ (Knowledge Sharing) ทั้งของกลุ่ม Mentor และกลุ่ม Mentee สมาชิกของแต่ละกลุ่มจะมีโอกาสเรียนรู้จากเพื่อนสมาชิกด้วยกัน